Baza wiedzy

skarbiec wiedzy o naszym regionie

Materiały edukacyjne

Na tej stronie publikowane będą artykuły, multimedia oraz materiały edukacyjne przygotowane w ramach działań Centrum Edukacji Regionalnej. Materiały mają wspierać naukę o historii, kulturze i tradycjach regionu.

„Huta Silesia – fenomen śląskiej marki i serce Paruszowca. Opowieść o ludziach i miejscu…”, Centrum Edukacji Regionalnej w Rybniku, 23 czerwca 2026 r.

Za nami wyjątkowe spotkanie poświęcone historii Huty Silesia – miejsca, które przez blisko 246 lat współtworzyło tożsamość Rybnika, Paruszowca i całej Ziemi Rybnickiej. Podczas wydarzenia wspólnie odbyliśmy podróż przez historię jednego z najważniejszych zakładów przemysłowych naszego regionu. Premierowo zaprezentowaliśmy film „Historia Huty Silesia w Rybniku”, zrealizowany przez Koncept Kultura – Zygmunta Fita i Annę Osiadacz. Dzięki wykorzystaniu technologii sztucznej inteligencji archiwalne fotografie ożyły, przywracając pamięć o ludziach, ich pracy i codziennym życiu oraz pozwalając spojrzeć na historię huty z zupełnie nowej perspektywy.
Dziękujemy naszym znakomitym prelegentom:
- Jerzemu Natkańcowi za fascynującą opowieść „Trzech dyrektorów”, ukazującą dzieje Huty Silesia przez pryzmat ludzi, którzy nią kierowali.
- Stefanii Forreiter za pełne emocji i osobistych wspomnień wystąpienie „Moja Huta Silesia”, przypominające, że huta była dla wielu czymś więcej niż miejscem pracy – była drugim domem.
- Barbarze Kurowskiej i Elżbiecie Kwiatkowskiej za poruszającą prelekcję „Siła stali i piękno emalii – w pamięci i emocjach”, które pokazały, że największym bogactwem Huty Silesia byli ludzie i ich historie, ale także kunszt wykonywanej pracy.
Szczególnym momentem wydarzenia był panel dyskusyjny „Nie pozwólmy zapomnieć o Hucie Silesia”, podczas którego rozmawialiśmy o pamięci, dziedzictwie, wartościach oraz o tym, jak przekazywać historię tego wyjątkowego miejsca kolejnym pokoleniom. Wspomnienia, refleksje i emocje uczestników dobitnie pokazały, że Huta Silesia wciąż żyje w sercach mieszkańców. Głównym panelistą był Jerzy Natkaniec – człowiek, który z Hutą Silesia związał 28 lat swojego życia zawodowego, pasjonat jej historii oraz autor książek poświęconych temu niezwykłemu miejscu. Do dyskusji aktywnie włączyli się również byli pracownicy huty oraz osoby, których rodzice i dziadkowie byli z nią związani zawodowo. Dzielili się osobistymi wspomnieniami, doświadczeniami i refleksjami, przywołując historie, które na nowo ożywiły pamięć o tym wyjątkowym miejscu. Rozmowa obfitowała w wiele interesujących pytań i tematów. Zastanawiano się m.in., czy można powiedzieć, że Huta Silesia to kobieta, gdzie dziś można odnaleźć genius loci dawnej huty, a także czy Paruszowiec w czasach świetności Huty Silesia mógłby funkcjonować jako samodzielne miasto. Powróciła również historia kóz i owiec – czy jest to jedynie anegdota, czy może rzeczywista geneza symbolu Huty Silesia? Rozmawiano o tym, co pozostało z dawnych familoków Paruszowca oraz czy ulica Przemysłowa nadal pozostaje jego symbolem. Nie zabrakło również trudnych pytań dotyczących schyłku zakładu. Czy o „agonii” Huty Silesia zadecydowało niewłaściwe zarządzanie, czy raczej zmieniająca się sytuacja gospodarcza? Zdania uczestników były podzielone. Padło także pytanie, czy z perspektywy czasu można było zrobić jeszcze coś, aby uratować hutę. Ważnym punktem dyskusji były również słowa Zofii Michalskiej, przywołane w książce Jerzego Natkańca „Kobiety Huty Silesia”: „Sama tradycja to za mało”. To zdanie stało się punktem wyjścia do rozmowy o tym, czy siła tradycji wystarczy, by ocalić pamięć o miejscach, które przez dziesięciolecia budowały tożsamość lokalnej społeczności. Na zakończenie wybrzmiało pytanie nawiązujące do tytułu kolejnej książki Jerzego Natkańca „Nie pozwólmy zapomnieć o Hucie Silesia” – do kogo skierowane jest to wołanie i dlaczego dziś brzmi ono tak mocno?
Serdecznie dziękujemy wszystkim Gościom za tak liczną obecność, aktywny udział w dyskusji oraz wspólne pielęgnowanie pamięci o miejscu, które przez pokolenia było symbolem pracy, wspólnoty i lokalnej tożsamości.
Spotkanie odbyło się w ramach projektu „Wnosząc do skarbca swej ziemi (…) stare i nowe”, którego celem jest popularyzacja dziedzictwa kulturowego Górnego Śląska i Ziemi Rybnickiej z wykorzystaniem nowoczesnych metod edukacji i narzędzi cyfrowych. Dziękujemy, że byliście z nami. Razem pokazujemy, że historia nie kończy się na kartach książek – żyje w pamięci ludzi i warto ją ocalać dla przyszłych pokoleń.
Projekt finansowany ze środków Krajowego Planu Odbudowy i Zwiększania Odporności, komponent: Odporność i konkurencyjność gospodarki, inwestycja A2.5.1 : Program wspierania działalności podmiotów sektora kultury i przemysłów kreatywnych.”
Fundacja Superfundacja
Stowarzyszenie Korzenie.pl

Obrzęd weselny: „Jak to na Śląsku weseli wyprawiali”

„Jak to na Śląsku weseli wyprawiali”
Pod czujnym okiem koordynatorki przedsięwzięcia, Marii Stachowicz-Polak z Centrum Edukacji Regionalnej w Rybniku, oraz według scenariusza opracowanego przez Mirelę Szutkę, odbyła się wyjątkowa inscenizacja tradycyjnego śląskiego wesela. Wydarzenie w barwny i autentyczny sposób ukazało dawne zwyczaje, śpiewy i zabawy towarzyszące śląskim uroczystościom weselnym.

W rolach głównych wystąpili rybniccy nauczyciele edukacji regionalnej oraz starszy inspektor Wydziału Edukacji Miasta Rybnika:
Panna Młoda – Ewa Zbroszczyk
Pan Młody – Paweł Korduła
Matka – Kornelia Maroszek
Ojciec / Drużba II – Jan Roziński
Starościna – Mariola Reclik
Starosta – Arkadiusz Mitko
Drużba I – Zenek Adamski
Druhna I i Druhna II – Dorota Szymura
Sąsiadka I – Mirela Szutka
Sąsiadka II – Katarzyna Frelich
Sąsiadka III – Małgorzata Małek
Sąsiadka IV – Maria Stachowicz-Polak
Górnik I – Franek Podleśny
Górnik II – Janek Wieczorek

Oprawę muzyczną zapewniła grająca na akordeonie Janina Wystub. O odpowiedni dobór tradycyjnych strojów zadbał Adam Grzegorzek.
Spektakl był nie tylko wspaniałą okazją do przypomnienia pięknych tradycji, ale też żywą lekcją dziedzictwa regionalnego dla młodszych pokoleń.

Przedsięwzięcie zrealizowane w ramach projektu: „Rybnik – w kierunku zielonej przyszłości” współfinansowanego z Funduszu na rzecz Sprawiedliwej Transformacji, z Programu Fundusze Europejskie dla Śląskiego 2021-2027, Priorytet: FESL.10.00- Fundusze Europejskie na transformację, Działanie: FESL.10.24 „Włączenie społeczne - wzmocnienie procesu sprawiedliwej transformacji”.